Obowiązki podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi na terytorium RP w rolnictwie

Przed powierzeniem pracy

• Zażądać od cudzoziemca przedstawienia przed powierzeniem jemu pracy, ważnego dokumentu uprawniającego go do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i przechowywać kopie tego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cały okres wykonywania pracy przez cudzoziemca oraz przez okres 2 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia cudzoziemca uległ rozwiązaniu lub wygasł, chyba że odrębne przepisy przewidują dłuższy okres przechowywania dokumentacji dotyczącej zatrudnienia. Dokumentem uprawniającym do pobytu na terytorium Polski może być ważna wiza lub zezwolenie na pobyt czasowy wydane przez wojewodę. Pracodawcom powierzającym wykonywanie pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnych dokumentów grożą dotkliwe sankcje.
• Pozyskać od cudzoziemca jego dane osobowe tj.:

1. imię (imiona) i nazwisko,
2. obywatelstwo,
3. nazwę, serię, numer, datę wydania i datę ważności dokumentu podróży,
4. numer PESEL albo w przypadku osób nieposiadających tego numeru - datę urodzenia i płeć;

oraz kopie dokumentów zawierających te dane w celu potwierdzenia jego tożsamości i uzyskania lub potwierdzenia uprawnienia do jego zatrudnienia.

• Upewnić się, że tytuł pobytowy cudzoziemca uprawnia go do podejmowania pracy na terytorium RP.

Do podjęcia pracy (pod warunkiem uzyskania odpowiedniego dokumentu legalizującego pracę) uprawnia każda polska wiza Schengen i wiza krajowa, z wyjątkiem wizy wydanej w celu:

1. turystycznym (kod wizy „01”),
2. odwiedzin u rodziny lub przyjaciół (kod „02”),
3. kształcenia się lub szkolenia w innej formie niż odbycie studiów lub szkolenie zawodowe (kod „11”),
4. leczenia (kod „14”),
5. tranzytu, w tym tranzytu lotniczego,
6. korzystania z ochrony czasowej (kod wizy „20”),
7. inne okoliczności (kod „23”).

Jeśli cudzoziemiec posiada w paszporcie jeden z powyżej wskazanych kodów wizy, to nie ma prawa do wykonywania pracy na podstawie takiego dokumentu pobytowego.

• Zawrzeć z cudzoziemcem umowę w formie pisemnej (niezależnie od rodzaju umowy), a wcześniej przedstawić cudzoziemcowi jej tłumaczenie na język zrozumiały dla cudzoziemca. Rodzaj umowy powinien być dostosowany do charakteru pracy.
• Uzyskać dla cudzoziemca wymagane zezwolenie na pracę jeżeli cudzoziemiec:

1. będzie wykonywał pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z polskim podmiotem powierzającym pracę cudzoziemcowi, a w przypadku kierowania tego cudzoziemca przez podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi do innego podmiotu - na podstawie umowy z agencją pracy tymczasowej lub
2. będzie wykonywał pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie pracy sezonowej

lub oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, które wpisuje się do ewidencji oświadczeń, jeżeli cudzoziemiec jest obywatelem Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Mołdawii, Ukrainy i będzie wykonywał pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z polskim podmiotem powierzającym pracę cudzoziemcowi, a w przypadku kierowania tego cudzoziemca przez podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi do innego podmiotu - na podstawie umowy z agencją pracy tymczasowej.

Dla rolników indywidualnych ustawodawca dedykuje możliwość powierzania pracy na podstawie zezwoleń na pracę sezonową

Zezwolenia na pracę sezonową (typ S) wydaje się dla podmiotów prowadzących działalność w zakresie rolnictwa, ogrodnictwa, turystyki oraz gastronomii, w okresach wzmożonego zapotrzebowania. Szczegóły dla jakich podmiotów wydaje się tego rodzaju zezwolenia na pracę określa ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie działalności, w których wydaje się zezwolenia na pracę sezonową. Praca musi mieć charakter sezonowy, a okres ważności zezwolenia nie przekracza 9 miesięcy w roku kalendarzowym.

Zmiana lub wydanie nowego zezwolenia na pracę sezonową nie są wymagane, jeżeli:

1. polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi i cudzoziemiec zawarli umowę o pracę zamiast umowy cywilnoprawnej albo umowę o pomocy przy zbiorach zamiast innej umowy cywilnoprawnej;
2. polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi i cudzoziemiec zawarli umowę inną niż wskazana w zezwoleniu na pracę sezonową umowa o pomocy przy zbiorach;
3. polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi na podstawie zezwolenia na pracę sezonową może powierzyć mu pracę innego rodzaju niż praca wykonywana w ramach działalności charakterystycznych dla pracy sezonowej, na okresy nie dłuższe niż łącznie 30 dni w ciągu ważności zezwolenia, jeżeli zostały spełnione łącznie następujące warunki: jeżeli cudzoziemiec jest obywatelem Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Mołdawii, Ukrainy; cudzoziemiec otrzymuje wynagrodzenie nie niższe niż określone w posiadanym zezwoleniu na pracę sezonową; cudzoziemiec nie wykonuje pracy w charakterze pracownika tymczasowego;
4. zwiększono wymiar czasu pracy lub liczbę godzin pracy w tygodniu lub miesiącu, określone w zezwoleniu na pracę sezonową, nie więcej niż do pełnego wymiaru czasu pracy, a w przypadku umowy cywilnoprawnej - do 299 godzin miesięcznie, przy jednoczesnym proporcjonalnym zwiększeniu wynagrodzenia.

Obowiązki związane z zakwaterowaniem cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pracę sezonową

1. Jeżeli cudzoziemiec wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy wydanej w celu wykonywania pracy sezonowej lub w ramach ruchu bezwizowego w związku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę sezonową wpisanym do ewidencji wniosków, a polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi zapewnia mu zakwaterowanie, podmiot ten zawiera z cudzoziemcem odrębną umowę w formie pisemnej określającą warunki najmu lub użyczenia kwatery mieszkalnej.
2. Czynsz najmu kwatery mieszkalnej, nie może być potrącany z wynagrodzenia cudzoziemca. Postanowienia umowy przewidujące możliwość automatycznego potrącenia czynszu z wynagrodzenia cudzoziemca są nieważne.
3. Czynsz najmu kwatery mieszkalnej określony w umowie najmu nie może być wygórowany w stosunku do wynagrodzenia netto, które otrzymuje cudzoziemiec w okresie najmu, biorąc pod uwagę standard zakwaterowania i stawki rynkowe.
4. Przed podpisaniem umowy najmu, polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi przedstawia cudzoziemcowi tłumaczenie umowy na język dla niego zrozumiały.

Wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę

W Polsce istnieje szereg sytuacji, w których cudzoziemiec może pracować bez konieczności uzyskiwania zezwolenia na pracę. Zwolnienie to wynika z przepisów prawa (ustawy o promocji zatrudnienia) lub specjalnych rozporządzeń, często związanych z obywatelstwem, rodzajem pobytu lub statusem edukacyjnym.

Oto przykłady wyjątków od zasady uzyskania zezwolenia na pracę dla cudzoziemca:

1. Wyjątki oparte na obywatelstwie i pobycie

• Obywatele państw członkowskich UE/EOG oraz Szwajcarii – mają pełny dostęp do rynku pracy, tak jak Polacy;
• Obywatele Ukrainy (specjalne uprawnienia) – obywatele Ukrainy;
• Obywatele Armenii, Białorusi, Mołdawii, Gruzji – mogą pracować w trybie uproszczonym (oświadczenie) lub bez zezwolenia, jeśli posiadają odpowiednie dokumenty pobytowe;
• Osoby posiadające Kartę Polaka – mogą pracować bez zezwolenia na pracę;
• Cudzoziemcy z zezwoleniem na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE – korzystają z takiego samego dostępu do rynku pracy jak obywatele polscy;
• Cudzoziemcy posiadający zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub tolerowany.

2. Wyjątki związane z edukacją

• Studenci studiów stacjonarnych w Polsce – posiadający ważną kartę pobytu (w celu kształcenia się na studiach) mogą pracować bez zezwolenia;
• Absolwenci polskich szkół ponadgimnazjalnych, stacjonarnych studiów wyższych lub studiów doktoranckich – zatrudnieni na podstawie wizy lub karty pobytu;
• Studenci odbywający praktyki zawodowe – w ramach programów unijnych (np. Erasmus) lub skierowani przez organizacje studenckie.

Praca obywateli Ukrainy w Polsce.

Przepisy dotyczące legalizacji pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z wojną na Ukrainie z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zostały uchylone. Od 5 marca 2026 r. pobyt cudzoziemców objętych ochroną czasową (status UKR) legalizują przepisy ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa dotyczy m. in. ob. Ukrainy, będących beneficjentami ochrony czasowej, czyli cudzoziemcami należącymi do grupy wysiedleńców wymienionych w decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców.

Do 5 marca 2026 roku najchętniej wykorzystywanym sposobem legalizacji powierzania pracy obywatelom Ukrainy był art. 22 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Legalizacja pracy następowała na podstawie powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy. Przepis ten od 5 marca 2026 r. został jednak uchylony, a przepisy dotyczące powiadomienia trafiły do ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z nowymi regulacjami:

1. Polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi powiadamia powiatowy urząd pracy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi korzystającemu z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy przez cudzoziemca.
2. Powiadomienia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi dokonuje się za pomocą systemu praca.gov.pl.

Z tego przepisu wynika, że cudzoziemcy objęci ochroną czasową, bez względu na obywatelstwo, podejmując pracę powinni być zgłoszeni do urzędu pracy w ramach powiadomienia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Na praca.gov.pl jest to: „Powiadomienie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi (PSZ-PPWPU)”. Jednak obowiązek ten nie wiąże się z legalizacją pracy cudzoziemca, a jedynie ma charakter statystyczny. Nie dochowanie tego obowiązku nie jest więc obecnie nielegalnym powierzeniem pracy cudzoziemcowi, ale jednocześnie jest wykroczeniem z art. 84 ust. 6 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zagrożonym karą grzywny od 1000 do 3000 zł.

Wykroczenia dotyczące powierzania pracy cudzoziemcom.

Należy pamiętać, że ustawodawca w art. 84 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przewidział 12 wykroczeń za nieprzestrzeganie przepisów dotyczących powierzania pracy cudzoziemcom lub wykonywania pracy przez cudzoziemca. Do najczęściej udowadnianych przez inspektorów pracy wykroczeń należy zaliczyć:

• Nielegalne powierzanie pracy cudzoziemcowi, za co w art. 84 ust. 1 przewidywana jest kara grzywny od 3000 zł do 50 000 zł, a zgodnie z art. 84 ust. 13. Karę grzywny, wymierza się w kwocie nie niższej niż 3000 zł za jednego cudzoziemca. Oznacza to, że jeżeli inspektor pracy wykaże, że kontrolowany podmiot nielegalnie powierzył prace trzem cudzoziemcom, to będzie mógł zaproponować karę grzywny w wysokości nie mniejszej niż 9 000 zł (3 x 3000 zł).

W katalogu wykroczeń wymienionych w art. 84 powyższej ustawy, znajdują się również charakterystyczne dla podmiotów powierzających pracę cudzoziemcom na podstawie zezwoleń na pracę sezonową tj.:

art. 84 ust. 8

Kto nie dopełnia obowiązku, o którym mowa w art. 59 ust. 1, podlega karze grzywny od 500 zł do 2000 zł.

art. 59 ust. 1

Jeżeli cudzoziemiec wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy wydanej w celu wykonywania pracy sezonowej lub w ramach ruchu bezwizowego w związku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na pracę sezonową wpisanym do ewidencji wniosków, a polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi zapewnia mu zakwaterowanie, podmiot ten zawiera z cudzoziemcem odrębną umowę w formie pisemnej określającą warunki najmu lub użyczenia kwatery mieszkalnej.

art. 84 ust. 9

Kto, zawierając umowę, o której mowa w art. 59 ust. 3, ustala czynsz z naruszeniem warunków wskazanych w tym przepisie, podlega karze grzywny od 200 zł do 2000 zł.

art. 59 ust. 3

Czynsz najmu kwatery mieszkalnej określony w umowie najmu nie może być wygórowany w stosunku do wynagrodzenia netto, które otrzymuje cudzoziemiec w okresie najmu, biorąc pod uwagę standard zakwaterowania i stawki rynkowe.

Odpowiedzialność wykroczeniowa cudzoziemca za nielegalne wykonywanie pracy.

Zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemiec, który nielegalnie wykonuje pracę, podlega karze grzywny nie niższej niż 1000 zł.

Definicja nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca została zawarta w art. 84 ust. 2 pkt. 3 powyższej ustawy. Zgodnie z tym przepisem nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca - oznacza to wykonywanie pracy przez cudzoziemca:

1. który nielegalnie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub
2. którego podstawa pobytu nie uprawnia do wykonywania pracy, lub
3. który nie posiada odpowiedniego zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi, jeżeli są wymagane.

Porady telefoniczne z zakresu legalności zatrudniania

Porady telefoniczne z zakresu legalności zatrudniania obywateli polskich i cudzoziemców udzielane są w poniedziałki i czwartki w godzinach od 9:00 do 15:00 pod numerem telefonu 22 266 79 78.

Porady telefoniczne z zakresu legalności zatrudnienia obywateli Ukrainy na terytorium RP w języku ukraińskim udzielane są w godzinach od 9.00 do 15.00:
•    od poniedziałku do środy pod numerem telefonu 89 333 17 41,
•    od czwartku do piątku pod numerem telefonu 22 111 35 88.